تبلیغات
نقد و نظر
پارت ها و روزگارشان

محمود فاضلی بیرجندی

هزار سالي، کم‌تر يا بيش‌تر، از روزگار فردوسي مي‌گذرد که چون در ضمن سرودن شاه‌نامه ارجمندش به دوره پارت‌ها (اشکانیان) رسيد، نوشت که از آنان به جز نام چيزي نشنيده است. اما ما امروز مي‌توانيم با سربلندي اظهار بداريم که از آنان به جز نام هم چيز‌هايي مي‌دانيم. درست است که آگاهي‌هايي که از پارت‌ها داريم در مقايسه با آن‌چه از هخامنشيان مي‌دانيم کم‌تر و در مقايسه با آگاهي‌هايي که از ساسانيان داريم به مراتب کم‌تر است. اما امروزه شايد ديگر به جا نباشد که مدعي نا آشنايي با پارت‌ها باشيم. از حدود يک صد و پنجاه سالي که از تاليف دُرَرالتيجان في‌التاريخ بني‌الاشکان به خامه محمدحسن‌خان اعتمادالسلطنه مي‌گذرد چندين مجلد کتاب و تعداد زيادي مقاله به چاپ و انتشار رسيده که در هر يک به تمامي تاريخ اشکانيان (پارت‌ها) يا به گوشه يا گوشه‌هاي خاصي از آنان و روزگارشان پرداخته شده است. اين آثار پيوسته برآگاهي‌هاي ما از پارت‌ها افزوده است تا از ايشان به جز نام هم چيزهايي بدانيم.
کتاب حاضر هم مجموعه مقالاتي از پژوهش‌های تازه پيرامون پارت‌هاست که با اميد به افزوده شدن بر معارف پارت‌ها در زبان فارسي ترجمه شده است.

آمار سایت
بازديد امروز: 1
کل بازديد: 10872
افراد آنلاين: 0

نشست بررسی و نقد کتاب«شاهنامه و پژوهش های تازه»

نشست معرفی و نقد کتاب «شاهنامه و پژوهش‌های تاز» در بنیاد فرهنگی باغ آینه در کرج، و با با حضور مترجم کتاب محمود فاضلی بیرجندی و سخنرانان و منتقدان، دکتر شاهین پهنادایان و دکتر زاگرس زند برگزار شد.
در این نشست مترجم کتاب درباره ی گزینش مقالات، شیوه ی دقیق و درست ترجمه و پاسداری زبان فارسی و نیز دلبستگی اش به شاهنامه از کودکی سخن گفت.
سپس دکتر زاگرس زند به معرفی کوتاه مقالات و نکات، داده ها و یافته های احتمالی هر مقاله پرداخت و گفت: مقاله ی نخست در باره ی نقش شاهنامه در تاریخ نگاری ایرانی است؛ «شاهنامه متعلق به روزگار سامانیان است یا غزنویان؟» و به سنجش تاریخ طبری، تاریخ بلعمی و شاهنامه پرداخته است که سیر و پیشرفتی در ایرانی تر شدن تاریخ بوده است. نویسنده، شاهنامه را نقطه ی عطف تاریخ نویسی در ایران می داند و در میانه ی تاریخ منثور و منظوم. اما نویسنده به جمع بندی خوبی از بحث های مقاله نرسیده و دلایل بسنده هم برای بیانات خود نیاورده است.
زند در ادامه افزود: اولگ گرابار در جستار دوم؛ «چرا شاهنامه نگارگری شد؟» پرسیده است که چرا شاهنامه نگارگری شد و چرا پس از 300 سال؟ نویسنده با ذکر این نکته که بیش از هر کتاب دیگر در ایران شاهنامه نگارگری شده، و آن هم از دوران مغول بوده ، احتمال وجود سنت نگارگری داستان های حماسی ایران را حتی پیش از روزگار فردوسی می دهد و به مانی و دیوارنگاری های سغدی و تزیین کاخ ها اشاره می کند.
وی گفت: در سومین جستار، «سیاووش و ایزد نباتات» مریم نعمت طاووسی به استوره شناسی سیاوش و پیوند او با ایزد گیاهی پرداخته؛ گرچه مقاله ی پرباری است، نویسنده با استناد به یافته‌های استادانی چون مهرداد بهار، خالقی مطلق و سرکاراتی به ترکیب بندی دوباره ی این انگاره پرداخته که سیاوش نماد ایزد شهید شونده ی گیاهی است و پرسش یا یافته ی تازه ای در این میدان را مطرح نکرده است.
از نظر دکتر زاگرس زند، جستار چهارم یعنی «سفر کعبه اسکندر به گزارش نگاره های شاهنامه» از شرو سیمپسون، و جستار پنجم، «هوشنگ اژدهاکش در دربار پادشاهان صفوی» ازگالینا لاسیکووا، به تاریخ هنر نگارگری و شیوه های نگارش حماسه ی ایرانی و سنجش نگاره ها پرداخته اند. در این جستارها موشکافی های عالمانه ای در نگاره های آن دوران و ویژگی هایشان شده است که بن مایه ی آنها از شاهنامه بوده. اما نقد وارد بر آنها به میزان جنبه ی پژوهشی انها و پیوندشان با جهان شاهنامه پژوهی بر می گردد. این مقالات تا اندازه ای از متن و مفاهیم شاهنامه به پیرامون و حاشیه پرداخته اند که در جای خود(پژوهش تاریخی هنر ایران) ارزنده و بجاست.
در ادامه دکتر شاهین پهنادایان، مدرس تاریخ و عضو هیات علمی دانشگاه آزاد کرج، به بحث درباره ی اهمیت شاهنامه در فرهنگ جامعه و نقش آن در پاسداری هویت ملی پرداخت.
وی با اشاره به شمار بسیار زیاد کتاب های درباره ی ناپلئون در سنجش با کارهای درباره ی شاهنامه، به عنوان هویت ساز ایران، کم کاری پژوهشگران را گوشزد کرد.
پهنادیان از اهمیت نقالی و شیوه های انتقال فرهنگ شاهنامه در جامعه و نیز جهان سخن گفت و از کمرنگ شدن این آیین ها و کم اهمیتی به شاهنامه ابراز تاسف کرد.
در پایان نشست و پس از چند گفت و شنود، زاگرس زند، نقد و کاستی و نکات نیک کتاب را جمع بندی کرد. وی گفت: کتاب مختصر و مفید بوده و از دراز گویی به دور است، آشنایی با نگاه دیگری و از زاویه ی دیگری، ترجمه روان، استوار و خوب با ساختار و فهم زبان فارسی و دیدگاه های دیگرگون به موضوعات شاهنامه و حوزه های پیرامونی شاهنامه از جمله ویژگی های کتاب است که می تواند آموزنده باشد.
وی در مورد کاستی های کتاب گفت: موضوع برخی از مقالات چندان تازه یا پژوهشی نیست، مقالات کتابنامه جداگانه ندارند، نبود برابر انگلیسی یا آوانویسی برخی واژه ها و معرفی بیشتر نویسندگان و پیشینه و پژوهش های ایران شناسانه از جمله کاستی هاست.
در پایان محمود فاضلی بیرجندی توضیحاتی درباره ی برخی نقدها و پرسش ها مطرح کرد.
گفتنی است کتاب «شاهنامه و پژوهش های تازه» را نشر پایان در سال جاری(1392) چاپ ومنتشر کرده است